
Lilith se demon ki pi selèb nan tradisyon jwif yo. Nan kèk sous, li vin ansent tankou fanm orijinal la, ki te kreye menm anvan menm Èv, epi li souvan prezante kòm yon vòlè tibebe ki fèk fèt. Lilith vle di “nwit la la,” epi li defini aspè yo emosyonèl ak espirityèl nan fènwa a: pè, sensuel, ak libète éfréné. Plis dènyèman, li te vin reprezante libète fanm fanm yo ki pa vle pou yo “bon tifi”.
Istwa biblik ak talmudik de Lilith
Istwa a nan Lilith soti nan ansyen Près Oryan an, kote yon lespri dezè li te ye tankou “sèvant la fè nwa” parèt nan mit la sumeryen “desandan a nan Inanna” (environ 3000 anvan epòk nou an). Yon lòt referans parèt nan yon grenn ki soti nan syèk la setyèm anvan epòk nou an yo te jwenn nan Arslan Tash, peyi Siri ki gen inscription a: “O flyer nan yon chanm nwa, ale nan yon fwa, O Lili!”
Lilith pita te fè wout li nan tradisyon Israelit, petèt menm nan Bib la. Ezayi 34:14, ki dekri yon dezè inospitalye, di nou: “Gen move lespri kabrit-demon yo va salye chak lòt, epi gen lilit a ap jwenn repo.” Gen kèk kwè mo sa a “lilit” se yon referans a yon chwèt lannwit, ak lòt moun di li se vre yon referans a move lespri a Lilith. Yon bòl majik ki soti nan premye syèk epòk nou an, ekri ann ebre, li di: “Deziyen se bòl sa a pou poze sele kay sa a Geyonai ba Mamai, ke gen kouri soti nan l ‘move Lilith …” Ansyen imaj nan Lilith ki montre men l’ … mare parèt yon fòm majik vizyèl pou li.
Nan Talmud la, Lilith vin pa sèlman yon lespri nan fènwa, men tou, yon figi nan seksyalite san kontwòl. Talmud Babilonyen an (Shabbat151a) di: “Li entèdi pou yon moun dòmi poukont li nan yon kay, pou Lilith pa kenbe l.” Lilith te di fekonde tèt li ak gason espèm bay nesans rive nan move lespri yo ak lòt.
Lilith ak modèn Midrash feminist
Nan peryòd modèn lan, istwa madanm ki te chape nan yon kote nan liberasyon te vin yon paradigm selebre. Anpil modèn powèt juif ak otè, fi ak gason, te ekri kont Lilith ki sèvi ak ansyen istwa pou eksprime nouvo lide.
Petèt pi bon-li te ye a nan istwa yo Lilith nouvo se “Vini an Lilith,” pa Judith Plaskow. Nan midrash sa a feminist, Lilith kouri pou jaden an paske li se yon “fanm uppity” ki pa vle yo pouse alantou pa Adan oswa Bondye. Sepandan, li manke fi konpayi.Lilith byento sneaks tounen nan jaden an ak befriends Èv. Èv te di Lilith se yon move lespri sou li, men yon fwa de fanm yo pataje istwa yo, yo vin alye ak konpayon nan rechèch pou konesans.
Enid Dame, nan powèm li “Lilith,” imajine Lilith kòm yon ensousyan etènèl ki kite jaden Edenn lan, gout nan ak soti nan imajinasyon seksyèl gason an nan Mwayennaj yo, e kounye a, ap viv ak yon chofè taksi nan New Jersey, kote li te toujou kriye nan la. twalèt kòm li te sonje Eden “ak nonm sa a ak Bondye a mwen pa t ‘kapab ap viv avèk yo.”
Nan istwa Lynn Gottlieb a nan Lilith, Lilith se te fè soti nan syèl la ak Adan soti nan tè a. Nan renmen l ‘pou Adan, Lilith chwazi pou bliye li te soti nan syèl la, epi li vin Èv, rete ak kè kontan men inyoran nan nati pwòp li. Nan istwa li, Gottlieb dramatize lit fanm yo pou renmen gason pandan yo toujou renmen tèt yo.
Nan lòt men an, kout powèm Jacqueline Lapidus ‘”jaden Edenn lan” imajine yon rankontre madivin ant Lilith ak Èv. Sèvi ak lejand yo Lilith, Lapidus envante yon istwa orijin pou renmen ant fanm yo. Akademi ak otè Ohad Ezrachi souvan ekri sou Lilith kòm yon eleman seksyon fann-a nan fanm, yon imaj ki te kreye pa moun pè nan yon relasyon plen. Li ankouraje gason ak fanm yo wè Lilith ak Èv kòm menm moun lan.
Lilith te vin tankou yon figi popilè ke antrepriz antye (tankou konsè mizik fanm nan Lilith san Patipri ak jounal feminist jounal Lilith Magazine) yo rele apre li. Yon fwa yon sous nan pè, Lilith te transfòme nan yon icon nan libète. Pandan ke kèk dezapwouve sa a toupatou anbrase nan yon move lespri sou ansyen, reyabilitasyon Lilith a fè sans. Karaktè pè a Lilith te grandi, an pati, soti nan represyon: represyon seksyalite, represyon enpilsyon lib nan fanm yo, represyon kesyon an “e si mwen kite tout sa dèyè?” Kòm jwif modèn kòmanse poze kesyon sou sèks, libète, ak chwa pi dirèkteman, Lilith vin yon reprezantasyon konplèks nan dezi pwòp nou yo.
Stephenworld 